Friday, February 18, 2011

Valentine’s Day pualin (Hmangaihte hnenah)

    Khawvel pumin hmangaihte hnena thilpek an hlanna ni atana an hman thin chu 14th February hi niin, hemi ni hi Valentine’s Day tih a ni. Valentine’s Day pual hian i hmangaih hnenah eng thilpek nge i hlan ve dawn le?
    Valentine’s Day lo chhuah dan leh a chhan hi sawi dan hrang hrang awm mahse, chung zing pakhat rilru luahtu chu suangtuahna hmanga chhui kirin chu hunah chuan i han cheng ve dawn chhin teh ang.
    “From your Valentine”
    Kum zabi 3-na, Roman Emperor Claudius II hunlai khan Roman Empire chu a lo len a, an chak a, midangte tan pawha hneh mai theih loh a nihna tur atan tiin Emperor Claudius II chuan thil ngaihtuah pakhat a nei a, chu chu, Sipaite chuan thildangah an rilru an pek lohna tur atan tiin nupui neih khap thain a hria a, puithiamte hnenah tumah a sipaite chu nupui neihtir lo turin thupek a chhuah hial a ni awm e.
    Chutih hunlai chuan khaw pakhat Genoa  khua awmin tunhma chuan a hming pawh a thang vak lo a ni mai thei. Mahe, chu khuaah chuan midangte tana nun hlan ngam leh Pathian siam hmangaihna, mipa leh hmeichhe inkara awm, Leia Lal thupek avanga bo mai thei a ni lo tih hretu, puithiam Valentine-a a awm miauva. Ani chuan a ruk tein Sipai thenkhatte chu an hmangaihte nen chuan a lo inneih tir thin a ni. Chuti anga Emperor thupek zawm lova a lo inneih tir thin tih hriatchhuah a nih chuan puithiam Valentine-a chu man a ni ta a ni.
    Emperor thupek meuh zawm lova dan bawhchhetu a nih avangin hun remchang hmasa berah tihhlum tura Jail bang zut tir a ni ta a, chutianga Jail-a hun a hman lai chuan puithiam Valentine-a chu tang vengtu Jailer fanu  nen intawngin hmangaihna khurah an tlu lut dun ta a. He khawvela a hmangaih ber pawh chu nei thei lovin a tih hlum turni kawlah a lo her chhuak ta si!
    Valentine-a chuan a hmangaih em em hnenah chuan a thih hma lawkin hmangaih lehkhathawn hnuhnung lungkuai zet mai chu thawnin a tawpah “From your Valentine” tiin a ziak a. Midangte tana hmangaihna tih puitlin saktu chuan a hmangaihna kawngah Ni chhuak hmu zo ve ta lo mahse, chu a hmangaih lehkhathawn chuan vawiin thleng hian hmangaihte inkara inhmangaih tawnna tilanna Ni, Ni pawimawh tak, “Valentine Day”  chu khawvelin a lo hmang ta thin a ni.
    Martar-na atangin:
    Hei bakah hian Valentine Day lo chhuahna dang leh nia sawi chu AD 269-na hunlai khan Rome khawpuiah Puithiam Valentine-a awmin Kristian-te a tanpui thin avangin Emperor Aurelin-a hunlaiin tih hlum a ni a, chuvang chuan amah chawimawina leh hriatrengna atan February ni 14 chu Pope-in Valentine’s Day atan puangin an lo hmang ta thin a ni. Mahse, Roman Catholic ho chuan Valentine’s Day urhsun taka an serh thin chu 1969 kum atang khan an ti tawp ta a ni.
    Thilpek hlan ve rawh:
    Engapawh chu nise, khawvelin Valentine’s Day  hi hman a ta tawh vawiin thlengin February ni 14 a lo thlen tawh chuan an hmangaihte hnena an hmangaihna lan tirna ni atan an la hmang chhun zawm zel a. Nangin i hmangaih hnenah engtin  nge i hmangaih a ni tih he Ni-ah hian i lan tir ve ang le?
    Thilpek hi hmangaihna lantirna pakhat leh pawimawh tak a ni a sin! Hmangaih thilpek a nih avangin man to tak kher a ngai lova, i thinlunga i hmangaihna i lantirna atanga thil pek tlawm tak i pek pawh kha a dawngtu tan chuan hlu tak a ni thei. Thil pek man tam leh pek tam ringawt ai chuan thinlung hi a pawimawh zawk tih hre reng la, Pathian pawhin Hmeithai pakhatin dar tangka dere lek a pek pawh khan a thinlunga amah Pathian a hmangaihna atanga, a pe a ni tih a hriat tlat avangin,  mi hausa thilpek tam tak, pe teuh teuh te ai pawhin kha hmeithai khan a pe tam zawk a ti a nih kha!
    Eng nge i pek ang?
    Valentine’s Day  pual hian Valentine’s Day Card  tam tak a awm a, i zuk leh hmuam, pockey money nikhat atan pawha i senso zat lek khan i lei thei. Chubakah chuan Valentine’s Day-ah hian hmangaihte hnena thilpek tlanglawn tak chu Rose par senduk leh Chocolates a ni, an ti. Tlereuh lam pawh pek an inching tho mai! Nang eng nge i hmangaih hnenah chuan i pek ve dawn le?
    Nupui/Pasal nei tawh i ni a nih pawhin in nulat/tlangval laia in ingaihzawn laia in inhmangaihna kha tuai thar lehin in inhmangaih tawnna kha thilpek tlawm tak pawhin han lan tir leh ta che u. Fakna hla siam tu’n, “Hmanah aiin tunah ka hmangaih zawk che” a ti ang khan, “Hmanah aiin tunah ka hmangaih zawk che” tih paha thil pek i pe a nih nghat chuan, chu chuan hlimna thar a pe ngei ang che u tih ka ring tlat a ni.
    Nula/tlangval ngaihzawng la nei lem lo i ni a nih pawhin, midangte tan Valentine’s Day hi hlanin, damlo mangang te an lo damkhawchhuah leh theihna turin i thisen hlu tak kha, damdawi Inah kalin, Blood Bank-ah i  donate thei a ni.
    John Keats-a hmangaihna:
    A tawp nan poet ropui he khawvela kum 26 vel chauh hun hmang T.B natna avanga thi ta, John Keats-a’n a hmangaih Fanie Brawnie thihna avanga a han kalsan tur a hreh zia leh hmu leh tura inbeiseina a neih tawh loh thu, hla hmangin ti hian a puang chhuak a.
    “When I feel, Fair Creature of  an Hour
    That I shall never look upon thee more”
 Chumai a ni lo, a hmangaih hnenah hian ti hian hmangaih lehkhathawn a thawn a ni.
     “Ka hmangaihna che hian mahni hmasialna min siam sak a, i tel lo chuan eng ka ni ta lo. Engkim ka hrereng thei tawh lo va, mahse, ka hmuh leh hun tur che erawh ka theihnghilh ngai lo thung. Mihring hi an sakhua avanga an martar thin hi mak ka ti a, ka khur hial thin! Mahse, tunah chuan ka khur ta bik lo ve, “Hmangaihna” hi ka “Sakhua” a ni a, ka sakhua avanga martar chu ka huam ve ta a ni. Ka Sakhua avang chuan thih pawh ka ngamin ka hlau lo asin i tan chuan”
“Valentine’s Day pual liau liau a ni e”

By- - V. Rokhawlkima

No comments:

Post a Comment